پلیداکتیلی (Polydactyly)
پلیداکتیلی یا چند انگشتی یکی از شایعترین ناهنجاریهای مادرزادی دست و پا است که در آن نوزاد با یک یا چند انگشت اضافه متولد میشود. این انگشت اضافی ممکن است کاملاً تکاملیافته و دارای استخوان، مفصل و تاندون باشد یا تنها به صورت یک زائده کوچک از بافت نرم دیده شود.
این ناهنجاری میتواند تنها یک مشکل ظاهری باشد یا در برخی موارد با سایر بیماریهای ژنتیکی و سندرمهای مادرزادی همراه باشد. به همین دلیل، در بعضی بیماران ارزیابی کامل پزشکی و ژنتیکی نیز توصیه میشود.
انواع پلی داکتیلی
پلیداکتیلی بر اساس محل انگشت اضافه به سه گروه تقسیم میشود:
1. پرهآکسیال (Preaxial Polydactyly)
* انگشت اضافه در سمت شست دست یا شست پا قرار دارد.
* شایعترین نوع در پا، دوشاخه شدن یا وجود انگشت اضافه در شست پا است.
2. پستآکسیال (Postaxial Polydactyly)
* انگشت اضافه در سمت انگشت کوچک قرار دارد.
* در دست نسبتاً شایعتر از پا است.
3. مرکزی (Central Polydactyly)
* انگشت اضافه بین انگشتان میانی قرار میگیرد.
* نوع نادری است و معمولاً درمان پیچیدهتری دارد.
علت ایجاد پلی داکتیلی
علت اصلی این بیماری اختلال در روند تکامل اندام جنین در هفتههای ابتدایی بارداری است. در بسیاری از موارد زمینه ژنتیکی وجود دارد و بیماری میتواند به صورت ارثی منتقل شود، اما گاهی نیز بدون سابقه خانوادگی رخ میدهد.
علائم
بسته به نوع بیماری، علائم میتواند شامل موارد زیر باشد:
* وجود یک انگشت اضافه
* بزرگ بودن یا دوشاخه بودن شست
* اختلال در پوشیدن کفش
* مشکلات زیبایی
* اختلال در راه رفتن یا عملکرد پا در برخی بیماران
تشخیص
تشخیص معمولاً با معاینه بالینی انجام میشود و برای بررسی ساختمان استخوانی از رادیوگرافی (X-ray) استفاده میشود. در موارد پیچیده ممکن است بررسیهای تکمیلی یا مشاوره ژنتیک نیز لازم باشد.
درمان
درمان به نوع پلیداکتیلی، سن بیمار و میزان درگیری استخوان و مفاصل بستگی دارد.
در بسیاری از موارد، درمان جراحی بهترین گزینه است. اهداف جراحی عبارتاند از:
* حذف انگشت اضافه
* حفظ عملکرد طبیعی پا یا دست
* ایجاد ظاهر طبیعیتر
* جلوگیری از مشکلات آینده در راه رفتن یا پوشیدن کفش
در مواردی که شست پا دوشاخه شده باشد، جراحی تنها حذف یک انگشت نیست؛ بلکه بازسازی استخوانها، مفاصل، رباطها، تاندونها و بافت نرم برای ایجاد یک شست پایدار و عملکردی انجام میشود.
زمان مناسب جراحی
در اغلب کودکان، جراحی بین ۹ تا ۱۸ ماهگی انجام میشود؛ زیرا در این سن رشد استخوانها مناسب بوده و کودک هنوز راه رفتن کامل را آغاز نکرده است. البته در برخی موارد بسته به شرایط بیمار، زمان جراحی میتواند متفاوت باشد.
